Planeta w ukadzie podwjnym

Alan M. Mac Robert , Sky and Teleskope , 14 padziernika 2002

Czy planety mog istnie w ukadach podwjnych ? To fascynujce pytanie, tak stare jak science fiction, teraz doczekao si jasnej odpowiedzi. Gamma Cephei, widoczna goym okiem gwiazda niedaleko Gwiazdy Polarnej, posiada towarzysza, bardzo sabego kara na orbicie o okresie okoo 70 lat, a ponadto planet olbrzyma na orbicie o okresie 2,47 roku, mwi Artie Hatzes (Thuringen Landessternwarte, Tautenburg, Niemcy), William D. Cochran (Uniwersytet w Teksasie), i inni czonkowie Mc Donald Obserwatory Planet Search Team.

Grupa z obserwatorium Mc Donald'a monitoruje okoo 180 gwiazd w poszukiwaniu niewielkich wacha w ich prdkociach radialnych, mogcych by oznakami krcej planety. W przypadku Gamma Cephei, dokadne pomiary prdkoci radialnych sigaj roku 1980. Pokazuj one znaczne, powolne koysanie wskazujce na obecno towarzyszcej gwiazdy o masie przynajmniej 0,4 mas Soca (przynajmniej 400 mas Jowisza) na orbicie o okresie kilkudziesiciu lat. Odlego towarzysza w zalenoci od miejsca na orbicie wynosi od 12 do 30 jednostek astronomicznych. Jest to dystans jaki dzieli od Soca Saturna (w peryhelium planety) oraz Neptuna (w aphelium). Towarzyszca gwiazda jest zbyt saba, aby moga by zaobserwowana przez teelskop. Jest to prawdopodobnie czerwony karze.

Analizujc dokadniej wyniki pomiarw prdkoci radialnej, mona znale sabe, ale konsekwentne i bardzo regularne, oscylacje o okresie 2,47 roku. Od 1989 roku astronomowie podejrzewali, e obiegajca gwiazd planeta moe by tego przyczyn, ale teraz grupa z obserwatorium Mc Donalda mwi, e posiada wystarczajce dane, aby mie pewno. Mwi, e koysanie jest wywoywane przez ciao o masie przynajmniej 1,8 mas Jowisza, poruszajce si po lekko eliptycznej orbicie wynoszcej planet na odlego 1,7 do 2,5 jednostek astronomicznych od jasnej gwiazdy. Jest to dystans jaki w przyblieniu dzieli pas asteroid od Soca.

Gamma Cephi, wiecca jako gwiazda 3-ciej wielkoci gwiazdowej, jest najjaniejsz spord okoo 87 gwiazd, wok ktrych znaleziono jedn lub wicej planet. Zlokalizowana 45 lat wietlnych on Soca, jest to-pomaraczowym podolbrzymem typu widmowego K1 IV o jasnoci obsolutnej 12 razy wikszej ni Soce. Jej masa szacowana jest na 1,6 mas Soca. Gwiazda jest na etapie ewolucji zmierzajcej do przemiany w czerwonego olbrzyma. Jej towarzysz, czerwony karze, jest prawdopodobnie tak saby, e wieci na nocnym niebie planety z jasnocia tylko kilkukrotnie wiksz ni blask Ksiyca w peni na ziemskim niebie.

Odkrycie nie jest wielk niespodziank. Astronomowie od dawna wiedzieli, e planeta moe utrzyma bezpieczn, stabiln orbit w systemie podwjnym jeeli tylko kry kilkukrotnie bliej jednej gwiazdy ni drugiej. Ale to czy planety mag powstawa w takich ukadach jest bardziej dyskusyjne. W zapowiedzi swojej pracy, Hatzes, Cochran i ich koledzy pisz, e planeta wok Gamma Cephei ?powinna dostarczy interesujcych wskazwek dla zrozumienia jaki wpyw na proces formowania planet maj ukady podwjne.?

Planety zostay znalezione wok innych gwiazd, bdcych skadnikami ukadw podwjnych, ale w tamtych przypadkach dwie gwiazdy s o wiele bardziej od siebie odlege i yj cakiem niezalenie.

-- CezaryMigaszewski - 22 Feb 2004
Topic revision: r1 - 22 Feb 2004, CezaryMigaszewski
 
This site is powered by FoswikiCopyright © CC-BY-SA by the contributing authors. All material on this collaboration platform is copyrighted under CC-BY-SA by the contributing authors unless otherwise noted.
Ideas, requests, problems regarding Foswiki? Send feedback